zondag 16 januari 2011 door Johan Eeckhout/Daan Stoffelsen
Het weekoverzicht van de belangrijkste literatuurrecensies- en interviews uit kranten- en weekbladen in Nederland en Vlaanderen. In samenwerking met Athenaeum Boekhandel in Amsterdam. Met op de radar onder meer Ammaniti, Audeguy, Avallone, Canty, Carrère, Donnez, El Bezaz, Hoffmann, Mandelstam en vele anderen.
In Knack besteedt Johan De Boose aandacht aan leven en werk van Osip Mandelstam. Met de nieuwe bloemlezing Neem mijn verzen in acht is het grootste deel van zijn poëzie nu in het Nederlands beschikbaar. Maarten Dessing snapt de ophef niet over Vinexvrouwen van Naima El Bezaz: "Duidelijk overtrokken of verzonnen" en "te flauw voor woorden". Ook scherp is Tom Van Imschoot voor Marilyn van Pat Donnez: de radiomaker "moet eens dringend tegen zijn literaire ambities in bescherming worden genomen". Mooie woorden daarentegen van Piet De Moor voor Leven en opvattingen van Kater Murr van E.T.A. Hoffmann: "Een stilistische krachttoer waarin superieur met de grote voorbeelden uit de wereldliteratuur wordt gejongleerd".
'Jong Italië in de aanval' luidt het in De Morgen. Joost Houtman las Jij en ik ("Een novelle waar je wakker van ligt. Sterk") van Niccoló Ammaniti, Staal van de beloftevolle debutante Silvia Avallone ("een ijzersterke en soms verrassend rauwe
en grappige, mooie én lelijke coming of age") en Het evenwicht van de haaien van Caterina Bonvicini ("Bonvicini hanteert een heerlijk lichte ironische toon om de lezer een spiegel voor te houden"). Anna Luyten interviewde Jens Christian Grøndahl bij het verschijnen van Over een uur ontluiken de bomen en Dat weet je niet. Een meanderend gesprek over de vertrouwde Grøndahlthema's liefde, tijd: "We zitten op ieder moment in het midden van het leven. Dat betekent dat je altijd heen en weer wiegt tussen je verleden en je aanwezigheid en je ideeën van een toekomst." Ook een hulde in duizend woorden van classicus Patrick De Rynck voor The Classical Tradition waarin Anthony Grafton, Glenn W. Most en Salvatore Settis in 563 lemma's nagaan hoe facetten van de Grieks-Romeinse oudheid zijn blijven voortleven tot op vandaag.
Ook De Standaard der Letteren ziet hoe jonge Italianen de boekhandel veroveren. Michael Bellon overschouwt het werk van Niccoló Ammaniti, Silvia Avallone, Caterina Bonvicini, Chiara Valerio en Nicola Lagioia via gesprekken met hun Nederlandse uitgevers en de Italiaanse professor Mara Santi, die Italiaanse literatuur doceert. Die ziet één thema vaak opduiken, de problematische familiebanden en de houding tussen de generaties. "Het grootste probleem in Italië vandaag is dat de oude generatie haar maatschappelijke positie niet wil overdragen aan de jongeren," aldus de professor die ook wijst op de traditionele, niet vernieuwende vertelstructuur bij deze Italianen. Torgny 
Lindgren, de grand old man van de Zweedse literatuur herneemt in De Bijbel van Doré zijn uitgangspunten: "een bijbelse thematiek, de grote kracht van woorden en de onbedwingbare behoefte van de mens om verhalen te vertellen" merkt Alexander Van Caeneghem, onder de indruk van een "oefening in berusting". Marc Reynebeau las Quadriga, toch "een vintage Springer wanneer hij met veel zin voor ironie en deemoed beschrijft of, vaker nog, suggereert hoe dat gemoedsleven van ik-verteller Somers slingert tussen authentieke passie en lichtelijk belachelijke fantasietjes" maar helaas ook rommelig en met te opzichtige verwijzingen naar literair-historische parallellen. Willem Van Zadelhoff vindt Alleen in Berlijn, het herontdekte meesterwerk van Hans Fallada, "een rijke en nietsontziende roman over het leven van gewone mensen in een ongewone tijd. En hij leest als een thriller." Aanrader van de week is Ilustrado van Miguel Syjuco. De roman is "een woordenoceaan vol citaten, blog- en spamberichten, vraagt om een alerte lezer, die graag puzzelt, maar de inspanning loont," zo ondervond Kathy Mathys.
Trouws Janita Monna spreekt Gouden Ganzenveerwinnaar en de auteur van de Gedichtendagbundel Remco Campert: "Hij praat aarzelend, maar formuleert trefzeker. Zoals hij ook schrijft. Geen boude uitspraken, maar schoorvoetende zinnen met ieder woord op zijn plek. Er vallen regelmatig stiltes, waarna hij opnieuw het woord neemt, even lacht of een sigaret opsteekt." Hij zegt: "Al mijn schrijven is belangrijk voor me, maar poëzie is de levensader die erdoorheen loopt." En over de Ganzenveer: "Het is een waardevolle prijs. Het dekt een breder begrip dan literatuur. Het betekent eigenlijk dat ik 
mooi kan schrijven." Maar de boekenbijlage zelf begint met Emmanuel Carrère. Ger Leppers leest Andere levens dan het mijne. "Dit nieuwe boek reikt daardoor verder dan een hommage aan de twee overleden Juliettes: het is een met raffinement gecomponeerde ode aan het ongekunstelde, aan moed en integriteit." Janita Monna leest even verderop ook Martin Reints' nieuwe bundel, Lopende zaken: "Reints schrijft poëzie van een binnenwereld, een vorm van slow poetry waarin flinters werkelijkheid door denken zijn ontleed." Rob Schouten dan roemt Adam Foulds debuut Hoe het werkelijk is gegaan, een "onderhoudende, bitterzoete roman", en Niels Fahner leest de debuten van A.H.J. Dautzenberg, Pat Donnez, Martijn Simons en Deborah Klaassen. "Of het nu gaat om de adolescentieverhalen van Donnez en Simons, de au pair-avonturen van Klaassen of de fantastische verhalen van Dautzenberg, alle boeken vertolken een gevoel van ontworteling, een proces van vervreemding, van wegdrijven van je afkomst."
Wineke de Boer bestempelt Stéphane Audeguys Wij, de anderen in de Volkskrant als "een moderne road novel" en "geen cynisch boek": "De beschouwende toon en de gelukkige afloop lijken eerder te wijzen op mededogen en hoop bij de schrijver. Maar hij waarschuwt wel, wellicht tegen beter weten in, voor te veel hoogmoed." "Met Legende van een zelfmoord heeft zich een belangrijk schrijver geopenbaard," besluit Hans Bouman zijn bespreking van het tweede boek van David Vann. Jan Luijten is lyrisch over Bernhard Schlinks laatste verhalenbundel, met vijf sterren: "In Zomerleugens bevindt hij zich weer op het hoge niveau van weleer." En Daniëlle Serdijn is teleurgesteld in De een zijn dood, de nieuwe Bernlef, want hij "schrijft wel, maar bekommert zich nauwelijks om zijn lezers".
De openingspagina van de bijlage Boeken van NRC Handelsblad is gewijd aan twee recente poëziebloemlezingen: de ene uit de Franse literatuur (De tuin van de Franse poëzie), de andere uit de Spaanse (De dichter is een kleine God). Beide "kloeke boeken" zitten volgens Guus Middag vol "tijdloze pracht en verrassing". Margot Dijkgraaf interviewde Prix Goncourt-winnares Marie NDiaye, onder meer over de absurde component van haar romans: "Ik beschrijf soms excessieve, hyperbolische situaties met het idee dat daar een waarheid of
betekenis uit voortkomt. Dat is soms helderder dan wanneer ik in normale, plausibele toestanden zou beschrijven." Er zijn recensies van Ernst Timmers roman De Noordzee opening (Elsbeth Etty: "De sterk geschreven bespiegelingen [...] en de ingenieuze plot moeten de zwakte van de Noordwijkse karakters compenseren, met een wisselvallige kwaliteit als gevolg.") en van Max Niematz' Zeven dagen oud brood, dat je volgens Janet Luis zou kunnen betitelen "als een experimentele, maar ook wel als een naturalistische roman. [...] Het plezier zit hem vooral in bijzaken en in de kleine, geniepige verrassingen." Arie van den Berg looft de dichtbundel De trektocht van Albertina Soepboer, een bundel die "desoriënteert, zoals een landschap zonder markeringspunten." Soepboer toont volgens Van den Berg "een volstrekt eigen idioom en beeldtaal", en hij concludeert dan ook: "Zulke poëzie verdient koestering". Max Blechers roman Avonturen in de alledaagse onwerkelijkheid stelt "met zijn sterk geconcentreerde en beeldende proza hoge eisen aan de lezer", aldus Wil Rouleaux, en Stéphane Audeguy combineert avontuur en geschiedenis in zijn roman Wij, de anderen. Margot Dijkgraaf blijft vooral de toon van Audeguy bij: "eerlijk, robuust en authentiek". Rob van Essen geeft een tot de verbeelding sprekend compliment aan Robert Graves' Heer Belisarius, in de vertaling van Jos Houtsma: "een boek om bij je te hebben in een ingesneeuwde trein". Toef Jaeger leest Alles en stelt vast dat auteur Kevin Canty "met weinig middelen veel kan vertellen over eenzaamheid"; "in Alles staat geen woord te veel".
In De Groene Amsterdammer Joost de Vries over De Revisor en in het bijzonder Tomas Lieskes verhaal "Klein paard" daarin, en aansluitend over Lieskes nieuwe roman Alles kantelt: een roman die "bovenal gedragen wordt door zijn stijl". Jacq Vogelaar bestudeert de door Wilfred van Oranje uit het Duits vertaalde Leven en opvattingen van Kater Murr (E.T.A. Hoffmann). "Het interessante in Hoffmanns roman is dat niet schematisch de kunstenaar tegenover de burger wordt geplaatst. William Faulkner ten slotte heeft volgens Graa Boomsma ook in de nieuwste vertaling van zijn meesterwerk The Sound and the Fury iets te vertellen wat dieper gaat dan de moraal van de behoudende burger. "Faulker heeft met Het geluid en de drift een roman geschreven die een cruciale rol vervult in de Amerikaanse letteren, in de wereldliteratuur."
Deze week in Vrij Nederland: Sander Pleij en Jeroen Vullings nemen een kijkje in de boekenkast van H.J.A Hofland. De chronologie van zijn leven volgend, interviewen zij de P.C. Hooftprijswinnaar over zijn intellectuele vorming. "Romans heb ik de laatste jaren niet gelezen. [...] Wat andere mensen uit hun duim zuigen, het kan prachtig zijn, opbouw magnifiek, plot meeslepend, maar: ik heb er geen zin meer in. Ik leef hier, nu, in deze idiote tijd. Als er een roman is die mij dat duidelijk maakt, dan zal ik hem zeker lezen." In New York praat Rudie Kagie met romancier, filmscenarist en "stadschroniquer" Richard Price over zijn literaire pretenties en het tot stand komen van zijn succesvolle boek Straatleven. "In werkelijkheid is het niet zo gebeurd als ik beschrijf, maar het hád zo gebeurd 
kunnen zijn." Dan de recensies. "Zelfs Bernlef gaat aan de thriller," constateert Jeroen Vullings. In een artikel met de veelzeggende titel "Voor het geld" bespreekt hij Bernlefs De een zijn dood. "Conventioneel, slordig, uitleggerig en met een brave moraal. [...] Uit zijn eerdere werk weten we dat hij meer pijlen op zijn boog heeft." "Bernlefs thriller is de dood in de pot": één onverbiddelijke ster. In Campo Santo, de nu in vertaling verschenen bundeling verhalen en essays, laat W.G. Sebald de nieuwsgierigheid en het mededogen de vrije loop. Daarmee blijft de in 2001 bij een auto-ongeluk overleden Duitse schrijver "in de herinnering", aldus Henk van Renssen. Korte besprekingen zijn er van onder andere Gipharts IJsland (drie en een halve ster) en Tommy Wieringa's columnachtige, autobiografisch getinte verhalenverzameling Ga niet naar zee (vier sterren). Een klassieker ter afsluiting: de roman Tsjevengoer van Andrej Platonov verscheen onlangs in een Nederlandse vertaling. Allard Schröder: "Eén ding staat vast: Tsjevengoer zal altijd geprezen worden. [...] Hoewel Platonov niet afwijzend stond tegenover het communisme, kon dit schitterende, lyrische, komische, tragische meesterwerk onder het Sovjetbewind niet worden gepubliceerd. Gelukkig is die periode voorbij."
In Het Parool spreekt Maarten Moll Boudewijn Smid over zijn deels autobiografische roman Een goede zoon, waarin de zoon de moeder vermoordt: "Het is de meest liefdevolle moord in de Nederlandse literatuur. Ik bedacht het toen ik aan het fietsen was. De tranen liepen anderhalf uur over mijn wangen. Ik
heb die scène al fietsend in mijn hoofd geschreven." Ook Rupert Thomson (van de autobiografische roman Dit feest heeft lang genoeg geduurd) komt aan het woord. Dirk-Jan Arensman ontlokt hem dat het schrijven ervan zwaar was: "Niet omdat het zo persoonlijk was, want mijn fictie is ten minste even persoonlijk en doorvoeld. Maar hier had ik het gevoel dat ik in een dwangbuis zat, omdat ik me moest houden aan de feiten." Recensies: Arie Storm over Alejandro Zambra, "een verbluffende schrijver", naar aanleiding van Het verborgen leven van bomen, "een [roman] die op een fascinerende manier ritselt van de geheimen, op allerlei niveaus, in een overigens buitengewoon duidelijke en fraaie stijl", Dirk-Jan Arensman over "heel aardig debuut" Luke & Jon, de "puberroman" van Robert Williams, en Joukje Akveld over S.E. Hintons De outsiders ("In zijn rauwheid doet De outsiders denken aan de duistere tienerromans van Kevin Brooks, maar Hintons mensbeeld is minder cynisch."). Jasper Henderson leest Grøndahl ("Wat onmiddellijk opvalt, is dat zijn leven en de literatuur vrijwel volledig met elkaar samenvallen: de voortdurende zoektocht naar autonomie, de moeizame verhouding met moederfiguren, de talloze teleurstellingen in de liefde [...]: feit en fictie lijken elkaar zodanig te overlappen dat je de autobiografie gaandeweg leest als een roman." En Sonja de Jong, ten slotte, leest Frans Strijards Nadere instructies volgen, en vindt er "creatieve stijlbloempjes", maar het verhaal "kronkelt bij wijlen langs niet te volgen omwegen". "Na lezing rest daardoor toch een wat onbevredigd gevoel." Naast het gebruikelijke tweetal recensies (Frank van Dijl over Hans van der Beeks Wees gegroet en Frans van Deijl over René Versluis' In de voetsporen van een dwangarbeider) een groot stuk van Maarten Dessing over Nederlandse schrijfsters: "Na de dood van Harry Mulisch speculeerden de media naar hartelust over de nieuwe Grote Drie. [...] Maar een vrouwelijke auteur noemde niemand." Dessing breidt zijn analyse uit met andere gevallen, maar geeft toe dat het terecht was "dat niet Joke van Leeuwen en Carolina Trujillo de AKO Literatuurprijs 2009 wonnen, maar Erwin Mortier, voor zijn stilistisch weergaloze roman Godenslaap". Enkele recensenten noemen namen: Arjen Fortuin (Margriet de Moor, Charlotte Mutsaers), Arie Storm (Wanda Reisel, Marja Pruis, Sophie Zijlstra), Daniëlle Serdijn (Connie Palmen, Marie Kessels), Jeroen Vullings (Margriet de Moor, Connie Palmen), en Fleur Speet (Margriet de Moor, Kristien Hemmerechts, Nelleke Noordervliet, Maria Stahlie).
Verwante berichten
Reacties
Er werden nog geen reacties geplaatst.
Geef uw mening
