zondag 26 september 2010 door Daan Stoffelsen/Johan Eeckhout
Wekelijkse rubriek met een selectie uit de literatuurrecensies- en interviews uit dag- en weekbladen. Literaire non-fictie komt ook aan bod. Met deze week (21-25/9) veel aandacht voor Frank Westerman, Jean Rouaud en Michel Houellebecq, evenals lof voor Gustaaf Peek. In samenwerking met Athenaeum Boekhandel.
Uitgelezen, de boekenbijlage van De Morgen opende woensdag met een interview met Frank Westerman over Dier, bovendier waarin de geschiedenis van het überpaard Lippizaner uitdraait op bespiegelingen over de maakbaarheid van de mens: "Wat mij fascineert: waarom kunnen we wel zo'n superras kweken, maar slagen we er niet in onszelf te verbeteren?", zegt hij tegen Han Ceelen. Michel Houellebecq mag dan minzamer, serener en gerespecteerder dan ooit overkomen in de Franse media, met zijn recentste roman La carte et le territoire legt hij alweer de pijnpunten van onze samenleving bloot, stelt Dirk Leyman. Hij vindt dat La carte et le territoire, ondanks een trage aanloop, veel meer is dan "een balzaciaanse maatschappelijke diagnose", maar evenzeer "een melancholische roman over de hoge inzet van het kunstenaarschap, over de grijparmen van de ouderdom en over leven in het blikveld van de dood. Bref: een totaalroman, waarmee Houellebecq zijn dwarsige maar visionaire talent volkomen recht doet." Conclusie: "Heren van de Académie, geef die man op 8 november eindelijk die Goncourt." In de rubriek Pas verschenen signaleert Leyman nieuw werk van Alain Finkielkraut, Pierre Assouline en Esther Gerritsen en heeft hij het over Een literaire roadtrip van Aad Meinderts en Jessica Swinkels en het recentste nummer van De Gids, een themanummer over eetcultuur. In Leer ons stil te zitten beschrijft Tim Parks hoe meditatie de uitweg bleek voor aanslepende gezondheidsproblemen, Marnix Verplancke sprak met de schrijver die, hoe sceptisch ook, toch leerde naar zijn lichaam te luisteren en plaatst het werk tegenover Bekocht of behandeld? waarin Simon Singh en Edzard Ernst uitvaren tegen alternatieve geneeskunde. Gerda Dendooven breekt uitgebreid een lans voor de hergelanceerde Gouden Boekjes-reeks.
Op de binnenbladzijden drukt De Standaard der Letteren de rede af die Lieve Joris hield als seizoenopener bij Passa Porta, de schrijfster reisde mee met het toenemende aantal Afrikanen die handel drijven met Dubai en China. Haar nieuwe boek Mijn Afrikaanse telefooncel verschijnt dezer dagen.
Na de dood van zijn vader trok Rupert Thomson (foto) samen met zijn twee broers zeven maanden in het leegstaand ouderlijk huis, het relaas daarvan in Dit feest heeft lang genoeg geduurd raakte Mark Cloostermans "door de eerlijkheid waarmee het verdrongen emoties fileert". Het derde rijk - nog een roman uit de nalatenschap van Roberto Bolano - lijkt Gilbert Roox behoorlijk onaf; geen meesterwerk dus maar zeker ook "geen blamage". Guus Bauer zeult het Duitse origineel van De koning buigt, de koning moordt van Herta Müller al sinds het verschijnen in 2003 mee in zijn reisbagage en strooit vier sterren uit over dit boek waarin de Nobelprijswinnares 2009 het schrijverschap en haar kindertijd in een boerendorp in Roemenië onder de loep neemt. In Buzzboek zoekt Marijke Arijs naar het (Franse) succes van Yasmina Khadra en Wat de dag verschuldigd is aan de nacht: "Hebben Khadra's fans dan geen smaak? Waarom struikelen die honderdduizend lezers niet over de loodzware beeldspraak, de overdaad aan adjectieven en de onwaarschijnlijke hoeveelheid clichés?" Verder ook aandacht voor een nieuw prentenboek van en een tento over Klaas Verplancke en nieuw werk van Bart Moeyaert, en verder veel non-fictie.
In Het konijn op de maan laat Paul Mennes zijn alter ego Sam een nieuw leven opbouwen in Osaka bij zijn Japanse vriendin Midori. Frank Hellemans merkt in Knack hoe de auteur "via een indringend, etnografisch portret van het sociale conformisme in Japan" afrekent met zijn Japanliefde. Met De contracten van de koopman neemt Elfriede Jelinek bankinstellingen en hun beleggingsfondsen onder vuur, "een sublieme en virtuoze tekst die het midden houdt tussen een tirade en een litanie", oordeelt Piet De Moor. Maarten Dessing las Tikkop van Adriaan van Dis en vindt het een even lichtvoetig als pakkend verhaal dat nieuwsgierig maakt naar het dilemma van de geëngageerde burger.
Julie Phillips opent Trouw met een bespreking van Martin Amis' De zwangere weduwe, een boek waar grote borsten van groot belang zijn, dat ‘‘prachtig satirisch'‘ geschreven is, maar niet overtuigt. ‘‘Soms krijg je de indruk dat de roman eigenlijk over Violet had moeten gaan en helemaal niet over de seksuele revolutie. Dat De zwangere weduwe niet slaagt, komt denk ik doordat Amis geen afstand doet van de afstandelijke, coole houding van zijn generatie.'‘ Antoine Verbij leest een Duits én een Pools ‘‘homoboek'‘, hoewel de romans zeer verschillen: ‘‘Hoewel de auteurs even oud zijn, verschillen ze enorm in hun manier van waarnemen, uitdrukken en vertellen. Geltinger kijkt naar binnen, Witowski naar buiten, Geltinger zoekt naar het juiste woord voor de juiste nuance, Witowski ratelt erop los, Geltinger vertelt in complex vervlochten lagen, Witowski recht toe recht aan.'‘ Rob Schouten looft, in een opvallend kleine recensie, Gerbrand Bakkers De omweg (‘‘simpel en indringend'‘), dat net als Boven is het stil weer veel natuur biedt voor Bakkers personages om in onder te gaan. Sofie Messeman bespreekt de nieuw-vertaalde roman van Torgny Lindgren: "De Bijbel van Doré is veel dingen tegelijk: een boek over bijbelverhalen, een roman over een sterke persoonlijkheid, een verhaal waarin andere menselijke verhalen resoneren, en tot slot een werk over creativiteit en het schrijven zelf." Paul van der Steen ten slotte pakt het boek erbij dat inmiddels terecht door NRC als ‘‘boek van de week'‘ is geafficheerd: Frank Westermans nieuwste, ‘‘... nog steeds een knap boek, uitstekend boven de doorsnee non-fictie die in Nederland verschijnt. Maar een topper in Westermans oeuvre, zoals het prachtige Ingenieurs van de ziel, is Dier, bovendier niet.'‘
Op pagina twee van de Volkskrant Arjan Peters, ooit uiterst enthousiast over Sanneke van Hassels debuut, nu minder te spreken over de poging tot roman die Nest is gebleven, al is het ‘‘slothoofdstuk een meesterlijk kort verhaal'‘. Lyrisch is Greta Riemersma over Gustaaf Peeks derde roman met zware kwesties als racisme en nazisme: ‘‘... het briljante van Ik was Amerika is dat het verhaal zo draaglijk is, licht zelfs hier en daar.'‘ ‘‘De dreun van dit verhaal [dendert] nog dagen na.'‘ Jan Luijten leest Christa Wolfs stasi-roman, Stadt der Engel oder The Overcoat of Dr. Freud, een boek ‘‘van blijvende waarde'‘ met het thema ‘‘een meedogenloos zelfonderzoek. Daarvoor is moed nodig. Christa Wolf (foto) had die'‘. Wineke de Boer vervolgens interviewt Jean Rouaud over zijn liefdesroman De beloofde vrouw (‘‘Je komt tientallen mensen tegen, maar het gaat om die ene ontmoeting, zoals in dit verhaal, die zo onwaarschijnlijk is, dat er gigantische krachten in het spel lijken te zijn om juist die ene ontmoeting, op die ene onwaarschijnlijke plek, te laten plaatsvinden.'‘) op de achtergrond van de werelgeschiedenis (‘‘In dit boek zit bijna alles waarover ik in mijn andere boeken schrijf: kunst, de dood, ontmoetingen, afstamming.'‘).
Dan meer recensies: Daniëlle Serdijn over Adriaan van Dis' Tikkop (‘‘Zeker in vergelijking met De wandelaar maakt Tikkop wat compositie betreft een wat rommelige en onscherpe indruk.'‘), Aleid Truijens over Piet Calis'‘ literatuurgeschiedenis Venus in minirok, over ‘‘literatuur als illustratie bij de geschiedenis'‘. In de mooiste hoofdstukken ‘‘is Calis, die vertelt, citeert en duidt, echt op dreef als literatuurgeschiedschrijver, een vak dat hij beheerst als weinig anderen'‘. En ten slotte een wel erg late recensie van Elmer Schönberger over Patrick Modiano's L'horizon: ‘‘Nee, voor het verhaal hoef je het bij Modiano niet te doen. Wat telt is niet de vertelling maar het vertellen. Lees de eerste alinea'‘s [...] en je weet dat je voor de zoveelste keer het modianeske drijfzand zult worden ingezogen.'‘
Arnold Heumakers bespreekt in NRC Handelsblad ‘‘boek van de week'‘ Dier, bovendier van Frank Westerman: ‘‘Deze ontmaskering van een nationalistische mythe in statu nascendi is een mooi voorbeeld van wat Westermans literaire non-fictie wél vermag. En daarnaast blijft Dier, bovendier een onderhoudend relaas, waarin uitentreuren bestudeerde en behandelde onderwerpen als WO I en WO II nu eens op een volstrekt andere en dus originele manier worden benaderd.'‘ Arie van der Berg looft vervolgens de nieuwe bundel van Pieter Boskma, Doodsbloei (‘‘Doodsbloei is een openhartig hoogtepunt in het oeuvre van Pieter Boskma. Verbeelding, lyrische durf, melancholie en erotiek zijn in dit rouwdagboek krachtig gebundeld.'‘). Bas Heijne bespreekt op de middenpagina'‘s Alain Finkielkraut, over zijn boek en over zijn plaats in het politieke debat (‘‘De gedachte achter dit boek is dat de grote boeken ons lezen. We hebben literatuur nodig, naast de filosofie, om ons te oriënteren in de wereld.'‘).
Dan de fictiebesprekingen. Elsbeth Etty is lyrisch over Gustaaf Peeks derde roman Ik was Amerika (‘‘Een fenomenaal geschreven, bezielde roman, waarin universele thema'‘s als radeloosheid, eenzaamheid, zinloosheid en verlangen naar betekenis worden verbeeld.'‘), Arjen Fortuin analyseert Wouter Godijns Mijn ontmoeting met God en andere avonturen (‘‘Daarbij gaat het niet om het literaire spel met feit en fictie, maar om existentiële ernst. De held in Mijn ontmoeting met God... doet alles om aan zijn lot te ontkomen.") en Ewoud Kieft bekritiseert Yves Petry'‘s De maagd Marino (‘‘Als roman is De maagd Marino niet geslaagd, maar als schrijver blijft Petry toch boeien.'‘). Ger Groot bespreekt Justin Cronins De oversteek (‘‘... goed voor flink wat spanning, gruwel en mysterie. Niet voor humor, want dat is duidelijk Cronins sterkste punt niet.'‘) en Anneriek de Jong bespreekt Siegfried Lenz' Een minuut stilte (‘‘Het boek leest gemakkelijk, stelt geen lastige vragen aan de lezer en heeft een weemoedige sfeer. Voor velen zal dat voldoende zijn. Wie van literatuur méér eist, die zal zijn heil elders moeten zoeken.'‘).
In Vrij Nederland David Kleijwegts interview met Bret Easton Ellis: ‘‘Lezers hebben een heel andere relatie met het boek dan ik. Ik werk er een aantal jaar aan, andere mensen lezen het in vier, vijf uur uit. Voor mij is het zoveel persoonlijker. Het is míjn pijn.'‘ Jeroen Vullings vervolgt met een groot stuk waarin de nieuwe boeken van ‘‘heeren'‘-schrijvers Adriaan van Dis en Arthur Japin. ‘‘Literair [...] geen familie,'‘ geeft Vullings toe, maar ze ‘‘kúnnen literair meer bieden dan hun verwante merknamen'‘ (de lezer van het Easton Ellis-interview denkt aan diens constante refereren aan zichzelf in de derde persoon). Japins Vaslav valt dan tegen, met zijn ‘‘klinische proza'‘ en gebrek aan een persoonlijke inzet, Van Dis' Tikkop ‘‘biedt een aanmerkelijk plezantere leeservaring'‘. Het overtuigt, dit ‘‘breed uitwaaierende, romaneske onderzoek naar zichzelf in deze wereld'‘.
Verder: Thomas Vanheste over het nieuwe boek van Frank Westerman, Dier, bovendier (‘‘de sleet is in zijn succesformule gekomen; hij weet zijn mooischrijverij niet te beteugelen'‘), Nausicaa Marbe over Houellebecqs ‘‘rijke, wijze, in- en in-Franse roman'‘ La carte et le territoire (‘‘Zo schiep Houellebecq, verrassend genoeg, de rijke topografie van de anti-Weltschmerz.'‘) en Rob van Schouten over Astrid Lampes Lil (zucht) (‘‘toch heel erg geschreven kunst'‘).
In Dichters en denkers van De Groene Amsterdammer leest Maarten van Buuren de nieuwe Houellebecq, ‘‘een aanklacht tegen de moderne samenleving'‘: ‘‘Houellebecq bevestigt met La carte et le territoire zijn reputatie als de belangrijkste hedendaagse Franse schrijver. Hij dankt dit meesterschap aan het feit dat hij problemen van de moderne samenleving aan de kaak stelt, dat hij de oorzaken van de sociale desintegratie durft te benoemen en dat hij een alternatief voorstelt.'‘ Joost de Vries keert zich naar Nederland, of Zuid-Afrika? Is Van Dis te laat met Tikkop, na de WK-gerelateerde Zuid-Afrika-hausse? Of is dat een te persoonlijk bezwaar? Maar De Vries is gecharmeerd van Mulder, Van Dis'‘ hoofdpersoon, maar het boek zelf ‘‘heeft niet altijd de elegantie die Van Dis'‘ zinnen kunnen hebben, de ellende wordt vaak wat ongeïnspireerd gebracht'‘.
En Piet Gerbrandy, over Astrid Lampes dichtbundel Lil (zucht): ‘‘Het werk van Lampe blinkt uit in onverholen aanstellerij, die zowel pretentieus en irritant als virtuoos en meeslepend kan zijn. En zo hoort het.'‘
In Het Parool Supplement een groot interview met Hans Keilson (door Mark Moorman over de hernieuwde belangstelling voor Keilson'‘s werk, waarover Keilson relativerend zegt: ‘‘Nu zit ik weer met iemand van Het Parool te praten. Het heeft een aparte charme, maar laat ik niet overdrijven: ik blijf natuurlijk een gewone man.'‘), en een met Frank Westerman (door Maarten Moll: ‘‘Dit boek gaat over mensen, het is een fabel, een waargebeurd dierenverhaal.'‘).
Op de eigenlijke boekenpagina'‘s: Arie Storm is lovend over het nieuwe boek van Jan Siebelink, Het lichaam van Clara (‘‘Het is bepaald een feest een roman te lezen van een echte schrijver, Siebelink, die weet te heersen over zijn materiaal, die er een zekere speelsheid in aanbrengt...'‘) en Alle Lansu beschrijft de nieuw verschenen vertaling De beloofde vrouw van Jean Rouaud als ‘‘een heerlijk weerzien'‘ voor de liefhebber (‘‘... je herinnert je weer hoe je destijds niet alleen genoot van de kleurrijke en vermakelijke levensverhalen, maar vooral ook van de betoverende stijl'‘). Hans Knegtmans prijst de schrijfster Suzanne Hazenberg om de ‘‘scherpe observaties'‘ in haar nieuwe boek Obstructie. Hans Renders stelt dat Het spoor terug een biografie over J.B. Charles en W.H. Nagel door Kees Schuyt een ‘‘verhelderende biografie'‘ is geworden. Dirk-Jan Arensman schreef over het boek De onvolmaakten (de onlangs verschenen vertaling van het boek The Imperfectionists van Tom Rachman), dat de kracht van de roman er in ligt dat het ‘‘zijn eigen decor overstijgt'‘: maar dat de symbolen ‘‘er [soms] wel erg dik boven op [liggen]'‘. En de bloemlezing Moderne Turkse poëzie vindt Guus Luijters ‘‘grotendeels nogal braaf en niet erg verassend'‘.
Verwante berichten
Reacties
Er werden nog geen reacties geplaatst.
Geef uw mening
