maandag 15 januari 2007 door Dirk Leyman
De
Oostenrijkse Academie van Wetenschappen heeft een huzarenstuk volbracht. Zopas heeft ze de integrale versie van het literair-politieke tijdschrift
Die Fackel gedigitaliseerd én online geplaatst. Het virulente tijdschrift stond onder de hoede van de messcherpe Weense joodse satiricus
Karl Kraus (1874-1936) die het blad in 1899 oprichtte. Aanvankelijk publiceerden ook Franz Werfel, Georg Trakl of August Strindberg in het tijdschrift, maar na 1911 werd
Die Fackel enkel nog de schelle luidspreker van Kraus zelf, die zijn lezers ranselde met gloeiende polemieken en bittere spot. Kraus, ook bekend gebleven voor zijn toneelstuk
Die letzten tage der Menschheit (1919), was misschien nog beruchter voor zijn splijtende lezingen. In Wenen en Berlijn trok hij volle zalen. Zijn toon oefende bijvoorbeeld veel invloed uit op Elias Canetti, die in zijn herinneringen
Die Fackel im Ohr de impact van Kraus orakeltaal van nabij beschrijft. Legendarisch zijn ook Kraus' kernachtige aforismen. Maar uiteindelijk bleef Kraus een einzelgänger, "die als autocraat niemand naast zich duldde, behalve zijn trouwe en devote aanhangers", aldus de Duitse criticus Marcel Reich-Ranicki. Anti-nazi Kraus had het niet begrepen op de Oostenrijkse pers, die hij voortdurend uitschold voor
journaille. Hij lag ook in de clinch met zijn eigen joodse afkomst.
Die Fackel verscheen tot 1936, in totaal kwamen er 922 nummers uit, die nu stuk voor stuk makkelijk zijn uit te pluizen. Achtergronden bij de online versie van
Die Fackel in de
Frankfurter Allgemeine Zeitung, met commentaar van
Reich-Ranicki. Op
VPRO-boeken zijn nog gesprekken met de Nederlandse Kraus-vertalers Bindervoet en Henkes uit 2003 te beluisteren. In de
Boekenbijlage van
NRC-Handelsblad schreven deze heren voorbije vrijdag ook een stuk over Kraus' al in 2005 verschenen
Briefe an Sidonie Naherny von Borutin en de Kraus-biografie van Edward Timms,
Karl Kraus. Apocalyptic Satirist.
Tags:
Geplaatst door Dirk Leyman op 15-01-2007
Verwante berichten
Reacties
Er werden nog geen reacties geplaatst.
Geef uw mening
